| تبليغات | X |
به علاوه آنها علت اين كمبود جرم را نيز يافته اند : یك شريك پنهان. بله، احتمالاً جرم ديگري بوده كه بيشتر مواد درون اين كوتوله ي سفيد كوچك را مكيده است و اينگونه برايش ردّي از خود به جاي گذاشته است.
وارن براون (Warren Brown) از مركز اختر فيزيك هاروارد – اسميتسون مي گويد : اين ستاره فوق العاده عجيب است .شرایط غير عاديی نياز است تا چنين كوتوله ي كم جرمي به وجود آيد.
هنگامي كه ستاره اي مشابه خورشيد بالغ شده وسپس مي ميرد، تبديل به يك كوتوله ي سفيد مي شود. كوتوله ي سفيد تازه كشف شده ، با نام طولاني SDSSJ091709.55+463821.8 (از اين پس J0917+46) در حدود 7400 سال نوري از زمين فاصله دارد، تقريباً نزديك مرز صورت فلكي سياهگوش و دب اكبر مي باشد. با وجود اينكه يك كوتوله ي سفيد معمولي در حدود يك پنجم جرم خورشيد ماده دارد
كوتوله ي سفيد جديد، تنها كسري از اين جرم را دارد. موکرمين كيليك (Mukremin Kilik) از دانشگاه اوهايو مي گويد : كوتوله ي سفيد ما با اينكه از نظر جرمي سبك مي باشد ولي در بعد اندازه، درشت به نظر مي رسد : قطرش 9 برابر يك كوتوله ي سفيد معمولي مي باشد!!
هنگامي كه منجمان در ابتدا j0917+46 را يافتند، پيش بيني كردند كه بايد يك همدم كشف نشده، كه سبب اين كاهش جرم بوده، داشته باشد. در ادامه تحقيقي روي سرعت شعاعي آن صورت گرفت كه به دنبال نشانه هايي از لرزش كوتوله ي سفيد بود (مادامي كه در اثر جاذبه ي همدم كشيده مي شود) نتيجه ي اين جستجو موجب تأييد پيش گويي شد. هم چنين منجمان احتمال اينكه اين همدم يك ستاره كم جرم رشته ي اصلي يا يك سياهچاله باشد را رد كردند و مي گويند به احتمال زياد يك كوتوله ي سفيد ديگر يا يك ستاره ي نوتروني البته با رأي بيشتر براي كوتوله ي سفيد !می باشد .
براون توضيح مي دهد : هيچ ستاره اي به آنقدر پير نشده كه چنين كوتوله ي سفيد سبكي را از خود توليد كند. بنابراين ما فهميده ايم كه آن جرم بايد از طرف كوتوله ي سفيد همدمي بلعيده شده باشد.
اين تيم همچنين تاريخچه ي عجيب غريب اين جفت را روشن مي كند :
اين سيستم دوتايي با ستاره اي حدود دو برابر جرم خورشيد و ستاره ي ديگري، كم جرم تر از خورشيد متولد مي شود. ستاره اي كه سنگين تر بوده، زودتر متحول شده و تبديل به كوتوله ي سفيدي با جرم تقريباً خورشيد مي شود. 10 ميليارد سال بعد، همدم او نيزبه كوتوله ي سفيد ديگري مبدل مي شود. در هر مرحله لايه هاي خارجي گسترش يافته ي ستاره ي اولي، همدم را احاطه مي كند و سبب اصطكاك شديدي مي شود كه دو ستاره را به يكديگر نزديكتر مي كند. آنها هم اكنون ، هر 6/7 ساعت يك بار به دور هم مي چرخند در حاليكه شعاعشان حدود 000/650 مايل مي باشد و سرعت سرسام آوري در حدود 335000 مايل بر ساعت دارند.
به گفته ي كيليك ، رابطه ي بين كوتوله ي سفيد و همدمش، چون يك ازدواج كيهاني مي باشد. كه در آن هر دو طرف بايد چيزي بپردازند: ابتدا هر دو ستاره آهنگ نزديك شدن سر مي دهند. يكي از آنها ديگري را فرا مي گيرد ( مانند در آغوش گرفتن) البته با از دست دادن تدريجي جرم . و بدين صورت آنها نزديك تر مي شوند. سپس ستاره ي ديگر منبسط شده و غولي مي شود كه ستاره ي اول را در بر مي گيرد. (در آغوش گرفتن دوباره) و حالا اوست كه بايد مقدار زيادي از جرمش را از دست بدهد. آنها نزديك و نزديكتر شده و اين رقص كيهاني را ادامه مي دهند...
منجمان گمان مي كنند كه اين2كوتوله ي سفيد نهايتاً يكي شوند. گرچه براي اين يكي شدن 10 ميليارد سال زمان نياز است!!
اكنون 17 سال است كه تلسكوپ فضايي هابل با حال بررسي نقاط مختلف آسمان هر روز شاهكار جديدي را خلق مي كند و با تصاوير بي نظير خود پرده از رازهاي شگفت آور هستي بر مي دارد .
به تازگي ناسا و اسا يكي ديگر از تصاوير حيرت آور هابل رابا رزولوشن بسيار بالا منتشر كرده اند : تصويري باور نكردني از سحابي كارينا .
سحابي كارينا در فاصله ي 7500 سال نوري از زمين و در صورت فلكي جنوبي كارينا (كشتي) قرار دارد.
در درون اين سحابي ستارگان بسياري وجود دارد كه هريك مرحله ي متفاوتي از حيات خود را مي گزراند- از تولد تا مرگ – و جرم بعضي از آنها 50 تا 100 برابر بيشتر از جرم خورشيد است .
يكي از درخشان ترين ستاره هاي اين سحابي اتا-كارينا است (سمت چپ تصوير) كه مي بايست هزاران سال ژيش به صورت يك ابرنواختر منفجر شده باشد.
اين تصوير كلي از پيوستن چند تصوير مجزا به هم تشكيل شده است و در كل عرض اين تصوير ناحيه به وسعت 50 سال نوري در فضا را نشان مي دهد .
مي توانيد تصوير كامل را با ابعاد 29,566 x 14,321 pixels از لينك زير با حجم 200 مگا بايت و با فرمت JPEG دانلود كنيد :
اگر امكان دانلود تصوير را نداريد مي توانيد آن را با كيفيتي مناسب از اينجا مشاهده كنيد: مشاهده تصوير بزرگ
|
درست همان گونه که انحراف و فاصله جزئی بین چشم های انسان، امکان درک عمق تصویر را به انسان می دهد، قرارگیری این دو ماهواره در مدارهای تعیین شده نیز، امکان تهیه تصاویر سه بعدی از خورشید را فراهم می نماید. این نحوه قرارگیری فضاپیماها، هم چنین به آن ها این امکان را می دهد تا نسبت به اندازه گیری سرعت ذرات ساطع شده از سطح خورشید و میدان مغناطیسی اطراف خورشید نیز اقدام نمایند.این دو رصدخانه فضایی، طی ماموریت دوساله شان، اطلاعات ارزشمندی راجع به چگونگی شکل گیری خورشید، سیر تکامل و تغییرات رخ داده در آن و تاثیرات بین سیاره ای ناشی از انفجارهای رخ داده در سطح خورشید و توده های جرم ناشی از آن که از سطح خورشید خارج می شوند – از سهمگین ترین انفجارات موجود در منظومه شمسی – به زمین ارسال خواهند نمود.توانایی پیش بینی نمودن این انفجارها و آتشفشان های سطح خورشید، این امکان را به ماهواره ها و شبکه های انتقال نیرو در سطح زمین می دهد تا زمان کافی برای افزایش و به کارگیری اقدامات ایمنی داشته باشند و هم چنین درک بهتر این پدیده ها، به مهندسان و متخصصان کمک می نماید تا سیستم هایی ایمن تر و کارآتر را طراحی نمایند.. ماموریت "استریو" که در چارچوب طرح "کاوشهای زمینی-خورشیدی" اداره علوم فضایی سازمان ناسا قرار دارد،شامل دو فضاپیما است.هدف از ماموریت "استریو "،بررسی نحوه جریان انرژی و ماده از خورشید به سمت زمین و بدست آوردن ساختار سه بعدی و علت بروز فورانهای عظیم ماده که از لایه بیرونی خورشید،موسوم به تاج coronaبه سمت بیرون پرتاب می شوند است.همچنین دانشمندان به کمک این ماموریت،قادر به دریافت هشدارهای لازم در مورد فورانهای خورشیدی که مستقیما به سمت زمین حرکت می کنند هستند.
تصوير زير يكي از تصاوير تركيبي است كه از دو جهت مختلف تصوير برداري شده است.
سايت استريو : http://stereo.gsfc.nasa.gov |
در اين مراسم كه جمعي از مديران پايگاههاي اينترنتي فضايي و نجومي شركت داشتند، آقاي مهندس احمد طالبزاده رياست سازمان فضايي ايران http://www.isa.ir با اشاره به اين نكته كه نجوم از سوي مسئولان نظام مورد توجه جدي است، اعلام كردند كه: ما ايران را از متوليان نجوم ميدانيم و مايليم اين اوج را بار ديگر تكرار كنيم.
در اين مراسم همچنين آقاي مهندس شهرام يزدان پناه، سرپرست روابط عمومي سازمان فضايي ايران در مورد تاريخچه سازمان و دلايل توجه اين ارگان دولتي به حوزه مطلبنويسي فضايي اشاره كردند و در پايان به شرح اصول و قواعد گزارشنويسي علمي پرداختند. ايشان همچنين اشاره كردند كه روابط عمومي سازمان فضايي ايران درصدد است تا با تشكيل دورههاي آموزشي خاص براي مديران و نويسندگان حوزه فضا در اينترنت، موجبات رشد و شكوفايي اين حوزه رسانهاي را در خصوص آموزش و اطلاعرساني صحيح فراهم آورد.
در اين برنامه همچنين آقاي عماد هنرپرور به نمايندگي از جامعه مديران حوزه اينترنت ايران نيز حضور داشتند كه با توجه به نيازهاي جامعه علمينويس كشورمان قول دادند تا به زودي امكانات و ابزار ويژهاي را براي اين قشر خاص منتشر نمايند.
ميدانيد اولين بار، نظريهای دربارهی تلسكوپ را چه كسي مطرح کرد؟ ممكن است بگوييد:«خوب معلوم است گاليله». اما اين طور نيست. طبق تاريخ علم غرب گاليله نخستين فردی بود كه يك تلسكوپ را طراحي كرد، ساخت و از آن براي رصد ستارگان استفاده كرد. در تاريخ علم افراد بسياري دربارهي نور صحبت كردهاند؛ مانند فيلسوفهای يونان كه دربارهی نور و ماهيت آن در كتابهاي خود نظريههای گوناگونی را آوردهاند.
تا قرن هفتم ميلادي باور عمومی اين بود كه نور از چشم موجودات زنده ساطع ميشود و همين، دليل ديدن اشياء است. اما در قرن هفتم نخستين فردی كه در كلاسهاي درس خود اين عقيده را نفي كرد و نور را با مفهومی كه امروز آن را ميشناسيم تشريح كرد، امام جعفر صادق(ع) بود. ايشان در كلاسهاي خود بحثهاي بسياري را دربارهی نور مطرح ساختند كه از آن موارد، نظريهی ايشان دربارهی جمعآوري نور است. ايشان گفتهاند: « نور از طرف اشياء به سوي چشم ما ميآيد و از آن نور كه از طرف هر شيئي به سوي چشم ما ميآيد فقط قسمتي به چشم ما ميرسد. به همين جهت ما اشياء دور را به خوبي نميبينيم. اگر تمام نوري كه از يك شيء دور ميآيد به چشم ما برسد، ما شيء دور را نزديك خواهيم ديد. پس اگر بتوان وسيلهای ساخت كه تمام نور يك شيء دور را به چشم ما بتاباند، در صحرا شتري را كه در فاصلهی سه هزار ذرع ميچرد، در فاصلهی شصت ذرعي خواهيم ديد». (از كتاب مغز متفكر جهان شيعه، ترجمهی ذبيح الله منصوري)
به اين ترتيب پيشتر از گاليله، نظريهای دربارهی تلسكوپ، يعني وسيلهاي براي جمع آوري نور طرح شده بود. (اگر علاقهمند هستيد ميتوانيد با مراجعه به كتاب « رسالت النور» جابر- از شاگردان امام - با ابعاد مختلف درسهاي ايشان دربارهی نور آشنا شويد.)
تا نيمهی دوم قرن هفدهم ميلادي منجمها از « تلسكوپهاي شكستي» استفاده ميكردند كه البته خطاهايي داشت. اما دانشمندها دريافتند كه اگر در ساخت تلسكوپ از آينهی مقعر به جاي عدسي اصلي استفاده كنند، مشكل حل ميشود و ميتوانند تلسكوپهاي بزرگتري بسازند. آن ها متوجه شدند كه اگر شعاع انحناي آينه را زياد كنند، تا انحناي آينه (تقعر) بخشي از يك سهمي را خواهند داشت و ميتوانند بخش زيادي از كج نماييهاي نوري را كاهش دهند. «جيمز گريگوري» در سال 1663م. براي نخستين بار مجموعهای را بر همين پايه طراحي كرد اما نتوانست با آن رصدي انجام دهد، پنج سال بعد، « ايزاک آسيموف» اولين تلسكوپ انعكاسي را طراحي کرد. طرح تلسكوپ نيوتني با تلسكوپ گريگوري متفاوت و نسبتاً سادهتر بود. اين آغاز دوره جديدي در کشفهای فضايي بود هرچند، کمی بعد از نيوتن، طرحهايي با مزاياي بيشتر و توسط افرادي چون «كاسگرين» مطرح شد، اما سادگي طرح نيوتن، باعث ادامهی ساخت تلسكوپ نيوتني، مخصوصاً بين منجمان آماتور، شد.
داستان تلسكوپ نيوتن از اين قرار بود: وي پس از طرح گريگوري با خودش فكر كرد كه ميتواند اين كار را با روش بهتري انجام دهد، پس تمام وسايل ضروري را تهيه کرد و مصمم شدا تلسكوپ خودش را بسازد. او به جاي آينه، از يك فلز صاف و صيقلي شده ( كه آلياژ مخصوصي از تركيب مس و قلع با كمي آرسنيك بود) استفاده كرد، زيرا در آن زمان هنوز روش ساختن آينهی مقعر با نقره اندود كردن يك طرف شيشه ابداع نشده بود. نيوتن ظرف مخصوصي تهيه کرد و فلزها را در آن ذوب كرد و چون گاز سمي توليد ميكرد تا آن جا كه ميتوانست آن را از محل كارش دور قرار داد. سپس فلز را در قالب ريخت. بعد آن را جلا و صيقل داد تا اين كه توانست يک آينهي بسيار خوب بسازد. آن را داخل لولهي پنج اينچي قرار داد و در كانون آينهی اصلي، آينهي تخت كوچكي قرار داد كه نور جمع شده از آينهي اصلي را به طرف سوراخي روي بدنهي لوله، منعكس ميكرد. در آن جا هم يك عدسي شيئي، تصوير را بزرگ ميكرد. پس از آزمايش اين تلسكوپ وی دريافت كه به موفقيت بزرگي رسيده است. براي همين نمونهی بزرگتري از آن را براي انجمن سلطنتي انگلستان ساخت. به همين دليل، طرح او در مدت كوتاهي فراگير شد. (برگرفته از «کتاب پيشگامان دانش اخترنشاني» اثر «سوليوان».)
تلسکوپ هاي نيوتني به دليل ساختار سادهتري که نسبت به تلسکوپ هاي ديگر دارند بيشتر مورد توجه آماتورها هستند. اگر خودتان يک تلسكوپ نيوتني را با تلسکوپهاي ديگر مانند تلسکوپهای شکستی يا کاسگرين، مقايسه کنيد متوجه تفاوت در راحتي ساخت آن خواهيد شد.
امّا غير از اين دو نوع تلسكوپ، گونهی ديگري از تلسكوپها را میشناسيم که به آنها تلسكوپهاي راديويي میگوييم. اساس كار اين تلسكوپها،جمعآوري امواج راديويي و تقويت آنهاست. اين تلسکوپها هم مانند تلسکوپهاي اپتيکي جديد و بزرگ امروزي که از نمونههاي اوليهی گاليله، نيوتن تکامل يافتهترند، نوع تکامل يافتهتر اولين تلسکوپ راديويي سادهاي هستند که در سال 1932م. توسط «کارل يانسکي» (50 – 1905 م.) طراحي شده بود. يانسکي، وقتی که در شرکت تلفن بل به عنوان مهندس کار میکرد به طور تصادفي امواج راديويي کيهاني را کشف کرد.
کمپاني بل از او خواسته بود پارازيتهاي جوي عجيبي را که در ارتباطهای راديويي وارد ميشوند، شناسايي کند. يانسکي با سيم، ابزاري شبيه به چرخ و فلک ساخت و به کمک آن توانست جهت آمدن اين پارازيتهاي عجيب را کشف کند. او ميدانست که پارازيتهاي ناشي از رعد و برق و توفان هميشه به صورت « ترق و تروق» شنيده ميشوند، ولي علاوه بر آنها، پيوسته صداي ضعيفی مثل« خش خش» نيز به گوش ميرسيد. يانسكي با پيگيري منشأ اين صداها، امواج راديويي كيهاني را كشف كرد و اولين تلسكوپ راديويي را ساخت.
تفاوت تلسکوپهاي نوري با راديويي:
نور ستارهها را فقط هنگام شب ميتوان مطالعه کرد، ولي موج راديويي را میتوان در تمام بيست و چهار ساعت شبانه روز بررسي کرد. اين امواج، تقريباً بدون آنکه با مانعي روبهرو شوند، از خلال ابرهاي جو زمين و گاز و غبارهايي که ميان ستارهها هستند و نواحي وسيعي از کيهان را فرا گرفتهاند ميگذرند.
محصول نهايي تلسکوپ نوري عکس يا رصد بصري است، اما اطلاعاتي که از تلسکوپ راديويي به دست ميآيد به صورت جريانهاي موج الکتريکي است که با دستگاه سنجش، خوانده ميشود. موج راديويي که از کاسهی سهميوار منعکس ميشود، به گيرندهاي که در کانون سهميوار قرار دارد، ميرسد. علامت دريافت شده پس از تقويت به دستگاه سنجش منتقل ميشود.
رصدخانهی نوري را معمولاً در قلهی کوهها ميسازند تا در سطح بالاتری از جو باشد، اما محل استقرار رصدخانهی راديويي در فواصل بسيار دور از محلهايي است که دارای علايم راديويي، تلويزيونی و صداهای ناشی از احتراق در اتومبيلها و هواپيماهاست.
به فعاليت مربوط به ساخت تلسكوپها مراجعه كنيد و تلسكوپ دلخواه خودتان را بسازيد.
آسمان بالاي سر ما پر از ماهوارههايي است كه هر كدامشان در حال انجام يك مأموريت خاص هستند: ماهوارههاي GPS كه براي موقعيتيابي (ناوبري) استفاده ميشوند، ماهوارههاي مخابراتي، ماهوارههاي تلويزيوني، ماهوارههاي هواشناسي، ماهوارههاي تحقيقاتي و ...
اين ماهوارهها داراي ابعاد مختلفي (از حدود 1 متر تا بيش از 10 متر) هستند و در ارتفاعهاي مختلفي نسبت به زمين قرار گرفتهاند. بعضي از اين ماهوارهها را كه ابعاد نسبتاً بزرگي دارند و در ارتفاع پاييني قرار دارند. اگر هوا تميز باشد، ميتوانيم با چشم غيرمسلح ببينيم.
براي آگاه شدن از اينكه ماهوارههاي قابل رؤيت از زمين، در چه زماني و در چه زاويهاي از آسمان محل زندگي شما عبور ميكنند، كافي است به سايت زير سري بزنيد:
اما قبل از مراجعه به اين سايت، لازم است تا با برخي مفاهيم مربوط به «رصد» آشنا بشويد.
موقعيت کانون بارش
*ZHR=۷۰۰: به اين معناست كه اگر كانون بارش در سمت الراس شما باشد و بقيه شرايط مساعد باشند به طور ميانگين شما تعداد ۷۰۰ شهاب را خواهيد ديد.
به نقل از پایگاه مجله نجوم
